Aanbod

Het aanbod binnen academie-initiatieven bestaan daartoe uit activiteiten die zich richten op kennis over de aandoening, het goed uitvoeren van gezondheidstaken (bijvoorbeeld vaardigheden), het activeren van bestaande hulpbronnen en het integreren van ziekte in het dagelijks leven. De classificatie van zelfmanagement, volgend uit het werk van Schulman-Green et al., vormt hiertoe een regio- en domeinoverstijgende kapstok, waarbinnen ondersteuningsactiviteiten worden gecategoriseerd. Op deze pagina vind je de verschillende activiteiten die per pijler aangeboden worden.

Pijler 1: Kennis over de aandoening

ADL-ondersteuning

ADL-ondersteuning bestaat uit verschillende deelvaardigheden, waaronder: transfers, toiletbezoek, douchen en wassen aan de wastafel, mondzorg en aan- en uitkleden.

Bloeddruk meten

Diabeteszorg

Diabeteszorg bestaat uit verschillende deelvaardigheden, waaronder: controle bloedglucose, vingerprik en insulinetoediening.

Drainzorg

Drainzorg bestaat uit verschillende deelvaardigheden, waaronder: redondrain.

Droge wondzorg

Inhalatiemedicatie toedienen

Injecteren

Injecteren bestaat uit verschillende deelvaardigheden, waaronder: subcutaan en intramusculair injecteren.

Intraveneuze antibiotica toedienen

Katheterzorg

Katheterzorg bestaat uit verschillende deelvaardigheden, waaronder: wisselen van de dag- en nachtzak, zelfkatheterisatie, nefrostomiekatheter, urostomiekatheter en de suprapubische katheter.

Medicijndispenser gebruiken

Medicijndispenser gebruiken bestaat uit verschillende deelvaardigheden, waaronder: Dosell, Spencer, Thelma en Medido.

Oogdruppels toedienen

Sondevoeding toedienen

Sondevoeding toedienen bestaat uit verschillende deelvaardigheden, waaronder: het controleren van de sonde, het doorspoelen van de sonde en het toedienen sondevoeding incl. het gebruik van de specifieke pomp.

Steunkousen aan- en uittrekken

Steunkousen aan- en uittrekken bestaat uit verschillende deelvaardigheden, waaronder: Doff 'n Donner, Dressbuddy, Easy Slide, Handylegs, Handyfix, HelpSoq, Magnide, Ort. O. Mate en steunkouspistool.

Stomazorg

Stomazorg bestaat uit verschillende deelvaardigheden, waaronder: darmstoma en urinestoma.

Tracheacanulezorg

Pijler 2: Het activeren van hulpbronnen

Digitale vaardigheden

Digitale vaardigheden bestaat uit verschillende deelvaardigheden, waaronder: Sanacoach Hartfalen, gebruik van het patiëntenportaal en inloggen met Digi-D.

Zelfregietool.nl

Zelfregietool.nl is een laagdrempelig online platform, voornamelijk actief in Limburg en geïnitieerd door Burgerkracht Limburg sinds circa 2015, dat mensen met chronische aandoeningen, psychische klachten, rouw of andere ingrijpende levensgebeurtenissen ondersteunt door hen in contact te brengen met lotgenoten voor peer-to-peer lotgenotencontact. Via de website kunnen hulpzoekenden een vraag stellen, waarna vrijwillige vragenverbinders hen koppelen aan ervaringsdelers die vergelijkbare situaties hebben meegemaakt, met als doel herkenning, praktische tips en emotionele steun te bieden – puur op basis van gelijkwaardige en vrijwillige uitwisseling, zonder professionele therapie. Het platform faciliteert daarnaast het opstarten van zelfhulpgroepen (online via Zoom of fysiek), biedt webinars, ervaringsverhalen, een magazine ("WHO CARES") en informatie voor zorgprofessionals, en richt zich op meer dan 100 onderwerpen zoals burn-out, diabetes, dementie en suicidepreventie, waardoor het een waardevolle aanvulling vormt op formele zorg door zelfregie en zelfhulp te versterken.

Pijler 3: Integratie van ziekte in het dagelijks leven

PPEP4ALL

PPEP4ALL (Patiënt en Partner Educatie Programma voor Alle chronische ziekten) is een bewezen effectief zelfmanagementprogramma, ontwikkeld door dr. Noëlle Kamminga en sinds circa 2013/2014 beschikbaar, dat mensen met een chronische aandoening en hun partners/mantelzorgers handvatten biedt om beter om te gaan met de lichamelijke, psychische en psychosociale gevolgen van de ziekte, als aanvulling op medische behandeling. Het programma bestaat uit 8 wekelijkse groepsbijeenkomsten (apart voor patiënten en partners) met thema’s zoals stress- en vermoeidheidsmanagement, omgaan met emoties en gezondheidsbevordering, en is ook beschikbaar als blended e-health variant; het stimuleert autonomie, acceptatie en kwaliteit van leven, wordt aangeboden via organisaties zoals Envida en Maastricht UMC+ in het kader van zelfzorgacademies, en richt zich op mogelijkheden in plaats van beperkingen voor meer zelfredzaamheid.

ZMILE

ZMILE (ZelfManagement Interventie Leven met Epilepsie) is een multicomponent zelfmanagementcursus, ontwikkeld door Maastricht University en landelijk opgeschaald via ZonMw, specifiek voor volwassenen met epilepsie en hun naasten, die ondersteuning biedt bij het ontwikkelen van kennis en vaardigheden om meer grip te krijgen op de aandoening, therapietrouw te bevorderen en beter om te gaan met lichamelijke, emotionele en sociale gevolgen. De training omvat meestal 6 groepsbijeenkomsten (met patiënten en naasten samen) plus een follow-up, behandelt thema’s zoals risicoherkenning, communicatie met omgeving en behandelaars, en zelfvertrouwen opbouwen; het wordt aangeboden via epilepsiecentra zoals Maastricht UMC+ en Kempenhaeghe, en draagt bij aan meer regie en kwaliteit van leven in de thuissituatie.

Mindfulness

Mindfulness (vaak als MBSR of MBCT-training) is een aandachtgerichte aanpak, veelvuldig aangeboden in Nederland bij chronische ziekten, stress of pijn, die deelnemers leert om met vriendelijkheid en zonder oordeel aanwezig te zijn bij gedachten, gevoelens en lichamelijke sensaties, waardoor stress, piekeren, angst of somberheid vermindert en veerkracht toeneemt. De standaardtraining bestaat uit 8 wekelijkse sessies met oefeningen zoals bodyscan, meditatie, yoga en psycho-educatie over zelfzorg en preventie; het is wetenschappelijk onderbouwd voor klachten bij chronische aandoeningen, wordt gegeven door centra zoals Centrum voor Mindfulness of in ziekenhuizen (bijv. Maastricht UMC+), en helpt bij acceptatie van beperkingen, betere omgang met pijn of ziekte en meer rust in het dagelijks leven.

ACT

ACT online (Acceptance and Commitment Therapy) is een online toegankelijke vorm van deze evidence-based gedragstherapie, gericht op mensen met chronische aandoeningen, pijn, vermoeidheid of psychische klachten, die psychologische flexibiliteit bevordert door acceptatie van onvermijdbare gevoelens, mindfulness-oefeningen en commitment aan persoonlijke waarden en gedragsverandering. Het programma leert deelnemers om minder te vechten tegen klachten, meer in het hier-en-nu te leven en acties te ondernemen die passen bij een zinvol leven ondanks beperkingen; het is beschikbaar via platforms, apps of blended zorg in Nederland (bijv. via revalidatiecentra of e-health), vaak als aanvulling op medische behandeling, en blijkt effectief voor meer regie, minder vermijding en verbeterde kwaliteit van leven.

Partner in Balans

Het ‘blended’ care zelfmanagementprogramma Partner in Balans is ontwikkeld om naasten van mensen met dementie, Parkinson en Huntington in een vroege fase van het adaptatieproces vaardigheden aan te leren om overbelasting in een later stadium te voorkomen. Het vergroten van kennis, het maken en stellen van doelen en leervaardigheden ontwikkelen om deze doelen te bereiken zijn belangrijke speerpunten van het programma.

Partner in Balans is ontwikkeld voor naasten van mensen met dementie, de ziekte van Parkinson en de ziekte van Huntington. Wanneer je, alleen of samen, voor iemand zorgt, kun je te maken krijgen met onzekerheden en moeilijke situaties. Om overbelasting te voorkomen, is ondersteuning toegespitst op de eigen behoefte in een vroege fase van groot belang.

Partner in Balans combineert face-to-face coaching met op maat gemaakte thematische online modules. Gedurende het 8-weekse programma worden deelnemers begeleid door een coach; dit kan een casemanager, psycholoog of andere zorgprofessional zijn. De cursus begint met een persoonlijk intakegesprek. Daarna worden in overleg met de coach vier modules gekozen die aansluiten bij de persoonlijke behoeften. Elke module bestaat uit een inleidende video, toelichting, opdracht en een 5-stappenplan. Deelnemers kunnen ten alle tijden de coach raadplegen en zij ontvangen feedback op de opdrachten.

Uit meerdere reviews is gebleken dat online ondersteuningsprogramma’s zoals Partner in Balans effectief zijn in het verhogen van kwaliteit van leven en het verlagen van stress. Uit de pilot, proces- en effectevaluatie ten opzichte van een controlegroep is gebleken dat Partner in Balans de zelfeffectiviteit en kwaliteit van leven bij naasten van mensen met dementie vergroot. Ook in de doorontwikkeling naar doelgroepen waaronder dementie op jonge leeftijd, frontotemporale dementie, Parkinson en Huntington, blijkt dat deelnemers meer vertrouwen en controle ervaren in het zorgen voor hun naaste, en dat het gevoelens van stress en angst kan verlagen.

Meer weten over de interventie? Neem dan contact op met Maud Daemen via [email protected]